塵劫記翻刻プロジェクト2025

コレクション: 塵劫記Tier1

塵劫記 3巻 (存2巻)(寛永8年版、京大数学) - 翻刻

塵劫記 3巻 (存2巻)(寛永8年版、京大数学) - ページ 9

ページ: 9

翻刻

【上巻三丁裏】 壹《割書:一|丁|不勾(こう)》 貳《割書:二|示(し)|不小》 叁《割書:三|王|不直》 肆《割書:四|罪(ざい)|不非》 伍《割書:五|吾|不口》 陸《割書:六|交(けう)|不乂(かい)》 柒《割書:七|皂(さう)|不白》 捌《割書:八|分|不刀(たう)》 玖《割書:九|丸(くわん)|不点》 拾《割書:十|針(しん)|不金》 一/斤(きん)《割書:二百五十目|又百六十目》 一/丈(じやう)《割書:尺十をいふ》一/尺(しやく)《割書:一寸十をいふ》 一/本(ほん)《割書:木|一丁》 一/束(そく)《割書:一把》 一/疋(ひき)《割書:絹(きぬ)|二/端(たん)也》 一/粒(りう)一/盃 (はい) 一/駄(だ)《割書:馬》 一/艘(そう)《割書:舟》 【上巻四丁表】 《題:第五  諸(しよ)物(もつ)輕(きやう)重(しう) 之事》 金(きん) 【立方体の図:一寸四方 一寸】 重(おもさ)百七拾五匁有 銀(ぎん) 【立方体の図:一寸四方】 重 百四拾目有 赤金(あかかね)【立方体の図:一寸四方】 重 七拾五匁有 鈆(なまり)【立方体の図:一寸四方】 重 九拾五匁有

現代語訳

【上巻三丁裏】 〔大字(改竄防止用の漢数字)の一覧〕 壹〔一/丁/不勾〕 貳〔二/示/不小〕 叁〔三/王/不直〕 肆〔四/罪/不非〕 伍〔五/吾/不口〕 陸〔六/交/不乂〕 柒〔七/皂/不白〕 捌〔八/分/不刀〕 玖〔九/丸/不点〕 拾〔十/針/不金〕 一斤〔二百五十匁、または百六十匁〕 一丈〔十尺をいう〕 一尺〔十寸をいう〕 一本〔木、一丁〕 一束〔一把〕 一疋〔絹二反のこと〕 一粒 一杯 一駄〔馬〕 一艘〔舟〕 --- 【上巻四丁表】 第五 諸物の軽重のこと 金〔立方体の図:一寸四方〕 重さ百七十五匁あり 銀〔立方体の図:一寸四方〕 重さ百四十匁あり 赤金(銅)〔立方体の図:一寸四方〕 重さ七十五匁あり 鉛〔立方体の図:一寸四方〕 重さ九十五匁あり

英語訳

【Third Folio, verso】 [List of formal numerals used to prevent falsification] 壹 [1 / 丁 / 不勾] 貳 [2 / 示 / 不小] 叁 [3 / 王 / 不直] 肆 [4 / 罪 / 不非] 伍 [5 / 吾 / 不口] 陸 [6 / 交 / 不乂] 柒 [7 / 皂 / 不白] 捌 [8 / 分 / 不刀] 玖 [9 / 丸 / 不点] 拾 [10 / 針 / 不金] 1 kin [250 monme, or alternatively 160 monme] 1 jō [meaning 10 shaku] 1 shaku [meaning 10 sun] 1 hon [a tree / one unit] 1 soku [one bundle] 1 hiki [2 tan of silk] 1 tsubu 1 hai 1 da [a horse-load] 1 sō [a boat] --- 【Fourth Folio, recto】 Chapter 5: On the Weight of Various Materials Gold [diagram of a cube: 1 sun on each side] — weight: 175 monme Silver [diagram of a cube: 1 sun on each side] — weight: 140 monme Akagane (copper) [diagram of a cube: 1 sun on each side] — weight: 75 monme Lead [diagram of a cube: 1 sun on each side] — weight: 95 monme